भारतीय राज्यघटना : कलमांची यादी 

कलम वैशिष्ट्ये
कलम १ भारत आणि राज्यांचा संघ
कलम २ नवीन राज्यांचा समावेश आणि नवीन राज्यनिर्मिती
कलम ३ नवीन राज्यांची स्थापना, राज्यांच्या सीमा, क्षेत्रफळ व नावात बदल करण्यासंबंधी तरतुदी
कलम ४ घटनेत कलम २ व ३ नुसार करण्यात आलेली दुरुस्ती घटनादुरुस्ती कायदा समजण्यात येणार नाही.
कलम ५ घटनेचा अंमल सुरु होण्यापूर्वीचे नागरिकत्व
कलम ६ पाकिस्तानमधून भारतात स्थलांतरित झालेल्या व्यक्तींच्या नागरिकत्वाच्या हक्कसंबंधी तरतूद.
कलम ७ मार्च १९४७ नंतर जे व्यक्ती भारतामधून पाकिस्तानात स्थलांतरित झाले त्यांना भारताचा नागरिक समजण्यात येणार नाही.
कलम ८ भारताबाहेर राहणाऱ्या एखाद्या भारतीय वंशाच्या व्यक्तीच्या नागरिकत्वाचा हक्क.
कलम ९ एखाद्या व्यक्तीने स्वच्छेने जर दुसऱ्या देशाचे नागरिकत्व स्वीकारले असेल तर त्यानंतर त्याला भारताचा नागरिक समजण्यात येणार नाही.
कलम १० कोणताही भारतीय नागरिकसंसदेच्या कायद्यातील तरतुदींच्या अधीन राहून नागरिक म्हणून कायम राहील.
कलम ११ संसदेला नागरिकत्वाचे संपादन व समाप्ती याशिवाय नागरिकत्वासंबंधी अन्य सर्व बाबींसाठी कायदा करण्याचा अधिकार आहे.
कलम १२ मुलभूत हक्कसंबंधी राज्यसंस्थेची व्याख्या
कलम १३ मुलभूत हक्कांशी विसंगत असणारे कायदे
कलम १४ कायद्यासमोर समानता
कलम १५ धर्म, वंश, जात, लिंग किंवा जन्मस्थान या कारणावरून भेदभाव करण्यास मनाई
कलम १६ सार्वजनिक रोजगारामध्ये समान संधी
कलम १७ अस्पृश्यता नष्ट करणे
कलम १८ किताब नष्ट करणे
कलम १९ भाषण स्वातंत्र्य संबंधी हक्कांचे संरक्षण
कलम २० अपराधांच्या दोषसिद्धीसंबंधी संरक्षण
कलम २१ जीविताचे आणि व्यक्तीस्वातंत्र्याचे संरक्षण
कलम २१ (अ) शिक्षणाचा हक्क
कलम २२ अटक व स्थानबद्धता यांपासून संरक्षण
कलम २३ माणसांचा व्यापार आणि वेठबिगारी यांना प्रतिबंध
कलम २४ कारखाने व इतर घटक ठिकाणी बालकामगार कामाला ठेवण्यास प्रतिबंध
कलम २५ विवेकबुद्धीचे स्वातंत्र्य, धर्माचे आचरण, प्रकटीकरण व प्रचार करण्याचे स्वातंत्र्य.
कलम २६ धार्मिक व्यवहारांची व्यवस्था पाहण्याचे स्वातंत्र्य
कलम २७ एखाद्या विशिष्ट धर्माच्या संवर्धन व प्रसारासाठी कर देण्याबाबत स्वातंत्र्य
कलम २८ शैक्षणिक संस्थांमध्ये धार्मिक शिक्षण किंवा धार्मिक उपासना यांना उपस्थित राहण्याबाबत स्वातंत्र्य.
कलम २९ अल्पसंख्यांक वर्गाच्या हितसंबंधांचे रक्षण
कलम ३० अल्पसंख्यांकांना शैक्षणिक संस्था स्थापण्याचा व चालवण्याचा हक्क.
कलम ३२ भाग ३ ने प्रदान केलेले हक्क बजावण्याकरिता केलेले उपाय
कलम ३३ भाग ३ मध्ये वर्णन केलेले संबंधी सेनेच्या मुलभूत हक्कांमध्ये फेरबदल करण्याचा संसदेला असणारा हक्क.
कलम ३४ लष्करी कायदा (मार्शल लो) अमलात असताना मुलभूत हक्कांवर निर्बंध
कलम ३५ मुलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीकरता असणारे कायदे.
कलम ३६ ‘राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्वे’ या संबंधी राज्यसंस्थेची व्याख्या.
कलम ३७ या भागात असलेली तत्वे लागू करणे.
कलम ३८ राज्याने लोककल्याणाच्या संवर्धनासाठी समाजव्यवस्था प्रस्थापित करणे.
कलम ३९ राज्याने अनुसरावयाच्या धोरणाची विशिष्ट तत्वे.
कलम ३९ (अ) समान न्याय व कायदेविषयक मोफत सहाय्य
कलम ४० ग्रामपंचायतींचे संघटन
कलम ४१ कामाचा हक्क, शिक्षणाचा हक्क, विशिष्ट बाबतीत सार्वजनिक सहाय्याचा हक्क
कलम ४२ कामाची न्याय्य व मानवीय स्थिती, प्रसूती सहाय्य यांसाठी तरतूद.
कलम ४३ कामगारांना निर्वाह वेतन इत्यादी संबंधी तरतुदी
कलम ४३ (अ) उद्योगधंद्याच्या व्यवस्थापनात कामगारांचा सहभाग
कलम ४३ (ब) सहकारी सोसायट्याना प्रोत्साहन
कलम ४४ नागरिकांसाठी समान नागरी कायदा
कलम ४५ सहा वर्षाखालील बालकांचे संगोपन व शिक्षणाची तरतूद.
कलम ४६ अनुसूचित जमाती व अनुसूचित जाती तसेच इतर दुर्बल घटक यांचे शैक्षणिक व आर्थिक हितसंवर्धन
कलम ४७ नागरिकांचे पोषणमान व राहणीमान उंचावणे आणि सार्वजनिक आरोग्य सुधारणे हे राज्याचे कर्तव्य
कलम ४८ कृषी व पशुसंवर्धन यांचे संघटन
कलम ४८ (अ) पर्यावरणाचे संरक्षण व संवर्धन, वने व वन्यजीवांचे रक्षण करणे.
कलम ४९ राष्ट्रीय महत्वाची स्मारके, स्थाने, वस्तू यांचे संरक्षण करणे.
कलम ५० न्यायमंडळ कार्यकारी मंडळापासून वेगळे ठेवणे.
कलम ५१ आंतरराष्ट्रीय शांतता व सुरक्षा यांचे संवर्धन.
कलम ५१ (अ) मुलभूत कर्तव्ये
कलम ५२ भारताचा राष्ट्रपती
कलम ५३ केंद्राचे कार्यकारी अधिकार
कलम ५४ राष्ट्रपतींची निवडणूक (निर्वाचक गण, मतदार, इ.)
कलम ५५ राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पध्दत
कलम ५६ राष्ट्रपती पदाचा कालावधी
कलम ५७ राष्ट्र्पती पुनर्निवडणुकीसाठीची अर्हता
कलम ५८ राष्ट्रपती पदाच्या निवडणुकीसाठी पात्रता
कलम ५९ राष्ट्रपती पदाच्या शर्ती.
कलम ६० राष्ट्रपतींनी घ्यावयाची शपथ किंवा प्रतिज्ञा
कलम ६१ राष्ट्रपतींवरील महाभियोगाची पद्धत
कलम ६२ राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यानंतर रिक्त पद भरण्यासाठी घेतलेला कार्यकाल, किंवा काळजीवाहू राष्ट्रपतींचा कार्यकाल याबाबत तरतुदी.
कलम ६३ भारताचे उपराष्ट्रपती
कलम ६४ भारताचे उपराष्ट्रपती हे राज्यसभेचे पदसिध्द सभापती असतील.
कलम ६५ भारताचे राष्ट्रपती अनुपस्थित असतील किंवा काही अनपेक्षित कारणामुळे राष्ट्र्पतीचे पद रिक्त झाले असेल तर भारताचे उपराष्ट्रपती
कलम ६६ उपराष्ट्रपतीपदाची निवडणूक, सेवा, शर्ती व पात्रता या बाबत तरतूद.
कलम ६७ उपराष्ट्रपती पदाचा कालावधी.
कलम ६८ उपराष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यानंतर रिक्त पद भरण्यासाठी घेतलेला कार्यकाल, किंवा काळजीवाहू उपराष्ट्रपतींचा कार्यकाल याबाबत तरतुदी.
कलम ६९ पद धारण करण्यासाठी उपराष्ट्रपतींना घ्यावयाची शपथ.
कलम ७० इतर आकस्मिक कारणाने अध्यक्षांची कार्यापासून मुक्तता.
कलम ७१ राष्ट्रपती तसेच उपराष्ट्रपतीच्या निवडणुकीतून उद्भवणाऱ्या विवादाबद्दल तरतुदी.
कलम ७२ राष्ट्रपतींचा दयेचा अधिकार
कलम ७३ केंद्राच्या कार्यकारी अधिकारांवर मर्यादा
कलम ७४ राष्ट्रपतींना त्यांच्या कामात सहाय्य व सल्ला देण्यासाठी मंत्रिमंडळाची तरतूद.
कलम ७५ मंत्र्यांसाठी इतर तरतुदी.
कलम ७६ भारताचा महान्यायवादी.
कलम ७७ भारत सरकारची व्यापार चालवण्याची पध्दत.
कलम ७८ राष्ट्रपतींना माहिती सादर करण्याबाबत पंतप्रधानांचे कर्तव्ये.
कलम ७९ संसद
कलम ८० राज्यसभेची रचना.
कलम ८१ लोकसभेची रचना
कलम ८२ प्रत्येक जनगणनेनंतर यात पुनर्रचना
कलम ८३ संसदेच्या सदनांचा कालावधी
कलम ८४ संसद सदस्यांची पात्रता.
कलम ८५ संसदेचे सत्र, संसद साधनांची स्थापना किंवा भंग करण्याची तरतूद.
कलम ८६ संसदेच्या सदनाना संबोधित करणे व सदनाना निरोप पाठविण्याबाबत राष्ट्रपतींचे अधिकार.
कलम ८७ राष्ट्रपतींचे विशेष संबोधन.
कलम ८८ संसद सदनाबाबत मंत्री व महान्यायवादी यांचे अधिकार.
कलम ८९ राज्यसभेचे सभापती आणि उपसभापती.
कलम ९० राज्यसभा उपसभापतींचा राजीनामा, सुट्ट्या, बडतर्फी याबाबत तरतुदी.
कलम ९१ राज्यसभा सभापतींच्या अनुपस्थितीत त्यांचे अधिकार व कर्तव्ये निभावण्याबाबत उपसभापती किंवा इतर सदस्यांचे अधिकार.
कलम ९२ राज्यसभा सभापती किंवा उपसभापती त्यावेळी सदनाचे सभापतीपद भूषवणार नाहीत जेव्हा त्यांच्या बडतर्फीचा ठराव सदनासमोर विचाराधीन असेल.
कलम ९३ लोकसभेचे अध्यक्ष व उपाध्यक्ष.
कलम ९४ लोकसभा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष यांचा राजीनामा, सुट्ट्या, बडतर्फी याबाबत तरतुदी.
कलम ९५ लोकसभा अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत त्यांचे अधिकार व कर्तव्ये निभावण्याबाबत उपाध्यक्ष किंवा इतर सदस्यांचे अधिकार.
कलम ९६ लोकसभा अध्यक्ष किंवा उपाध्यक्ष त्यावेळी सदनाचे अध्यक्षपद भूषवणार नाहीत जेव्हा त्यांच्या बडतर्फीचा ठराव सदनासमोर विचाराधीन असेल.
कलम ९७ लोकसभा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष तसेच राज्यसभा सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते.
कलम ९८ संसदेचे सचिवालय.
कलम ९९ संसद सदस्यांनी घ्यावयाची शपथ.
कलम १०० संसदेत मतदान, संसदेची गणपूर्तता व रिक्तता याबाबत संसदेचे अधिकार.
कलम १०१ जागांची रिक्तता.
कलम १०२ संसद सदस्यांना अपात्र ठरवण्याची तरतूद.
कलम १०३ संसद सदस्यांच्या अपात्रतेबाबत आणि त्याबाबतच्या प्रश्नाबाबत निर्णय घेण्याचे अधिकार.
कलम १०४ एखादा व्यक्ती पात्र नसताना किंवा सदस्याला अपात्र ठरविले असताना किंवा निर्वाचित सदस्य शपथ घेण्यापूर्वीच संसदेच्या सदनात बसलेला अथवा मतदान करताना आढळल्यास त्याबाबतीत दंडाची तरतूद.
कलम १०५ संसद, संसद सदस्य आणि संसदीय समित्या यांचे विशेषाधिकार.
कलम १०६ संसद सदस्यांचे वेतन व भत्ते
कलम १०७ विधेयक सादर आणि मंजूर करण्याबाबतच्या तरतुदी.
कलम १०८ संसदेच्या दोन्ही सदनाच्या संयुक्त बैठकीची तरतूद.
कलम १०९ धन विधेयक सादर करण्याची विशेष पद्धत
कलम ११० धन विधेयकाची व्याख्या
कलम १११ विधेयकाला मान्यता देण्याबाबत तरतुदी
कलम ११२ संसदेचा वार्षिक आर्थिक अहवाल
कलम ११३ संसदेसमोर अंदाजपत्रक मांडण्याची पद्धत
कलम ११४ संसद विनियोजन विधेयके
कलम ११५ पूरक, अतिरिक्त अनुदान
कलम ११६ कर्जाबाबत मते, अपवादात्मक अनुदाने.
कलम ११७ आर्थिक विधेयकाबाबत विशेष तरतुदी
कलम ११८ संसद चालविण्याबाबतचे नियमे
कलम ११९ आर्थिक व्यवसायाच्याबाबत संसदेत कायदे तयार करण्याच्या पद्धतीबाबत नियमने.
कलम १२० संसदेत वापरू शकणाऱ्या भाषेबाबत
कलम १२१ संसदेत चर्चा करण्याबाबतचे निर्बंध
कलम १२२ संसदेच्या कारवाईमध्ये न्यायालयाला चौकशी करता येणार नाही.
कलम १२३ संसदेच्या विश्रांती काळात राष्ट्रपतींचे अध्यादेश (वटहुकुम) काढण्याबाबतचे अधिकार.
कलम १२४ सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना व संविधान.
कलम १२५ सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांचे वेतन व भत्ते.
कलम १२६ सर्वोच्च न्यायालयात प्रभारी मुख्य न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम १२७ तात्कालिक न्यायाधीशांची नियुक्ती.
कलम १२८ निवृत्त न्यायाधीशांना जे सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश बनण्यास पात्र असतील त्यांना त्यांच्या संमतीने सर्वोच्च न्यायालयात नियुक्त करणे.
कलम १२९ सर्वोच न्यायालय हे नोंद ठेवण्याचे ठिकाण असेल.
कलम १३० सर्वोच्च न्यायालयाचे ठिकाण.
कलम १३१ सर्वोच्च न्यायालयाचे मूळ अधिकारक्षेत्र.
कलम १३२ काही विशिष्ट प्रकरणात उच्च न्यायालयाच्या अपिलात सर्वोच्च न्यायालयाचे अपिलीय कार्यक्षेत्र
कलम १३३ नागरी प्रश्न संबंधी प्रकरणात उच्च न्यायालयाच्या अपिलात सर्वोच्च न्यायालयाचे अपिलीय कार्यक्षेत्र
कलम १३४ गुन्हेगारी विषयी प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाचे अपिलीय अधिकार क्षेत्र.
कलम १३४ (अ) सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्यासाठी प्रमाणपत्र.
कलम १३५ सर्वोच्च न्यायालयाच्या अधीन असलेल्या विद्यमान कायदाअंतर्गत संघ न्यायालयाचे अधिकार आणि अधिकार क्षेत्र
कलम १३६ सर्वोच्च न्यायालयाकडून अपिलासाठी विशेष रजा.
कलम १३७ सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचे किंवा आदेशाचे पुनरावलोकन.
कलम १३८ सर्वोच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्रात वाढ.
कलम १३९ काही प्राधिलेख जारी करण्याचे अधिकार सर्वोच्च न्यायालयास प्रदान.
कलम १३९ (अ) काही विशिष्ट प्रकरणांचे सर्वोच्च न्यायालयाकडे  हस्तांतरण.
कलम १४० सर्वोच्च न्यायालयास पूरक असे अधिकार.
कलम १४१ सर्वोच्च न्यायालयाने जाहीर केलेले नियम भारताच्या राज्यक्षेत्रातील इतर सर्व न्यायालयावर बंधनकारक असतील.
कलम १४२ सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या आदेश व नियमांची अंमलबजावणी
कलम १४३ सर्वोच्च न्यायालयाशी सल्लामसलत करण्याचा राष्ट्रपतींचा अधिकार.
कलम १४४ देशातील सर्व न्यायिक आणि मुलकी प्राधिकरणानी सर्वोच्च न्यायालयास सहाय्य करावे.
कलम १४५ न्यायालयाचे नियम.
कलम १४६ सर्वोच्च न्यायालयाचे अधिकारी व सेवक तसेच सर्वोच्च न्यायालयाचा खर्च.
कलम १४७ अर्थ लावणे.
कलम १४८ भारताचा नियंत्रक व महालेखापरीक्षक
कलम १४९ भारताच्या नियंत्रक व महालेखापरीक्षकाचे अधिकार व कर्तव्ये.
कलम १५० केंद्र व राज्यांच्या लेख्यांचे स्वरूप
कलम १५१ लेखा परीक्षण अहवाल
कलम १५२ व्याख्या.
कलम १५३ राज्यांचे राज्यपाल
कलम १५४ राज्यांचे कार्यकारी अधिकार
कलम १५५ राज्यपालाची नियुक्ती
कलम १५६ राज्यपाल पदाचा पदावधी
कलम १५७ राज्यपाल पदाच्या नियुक्तीसाठी पात्रता.
कलम १५८ राज्यपाल पदाच्या व कार्यालयाच्या शर्ती
कलम १५९ राज्यपालांनी घ्यवयाची शपथ
कलम १६० काही आकस्मिक परिस्थितीमध्ये राज्यपालांच्या कार्यभारापासून मुक्तता
कलम १६१ राज्यपालांचा शिक्षा माफीचा, शिक्षा रद्द करण्याचा किंवा वाढवण्याचा अधिकार.
कलम १६२ राज्याच्या कार्यकारी अधिकाराची मर्यादा.
कलम १६३ राज्यपालांना सल्ला व साहाय्य देण्यासाठी मंत्रीमंडळ
कलम १६४ राज्यातील मंत्र्यांसाठी इतर तरतुदी.
कलम १६५ राज्याचा महाधिवक्ता
कलम १६६ राज्य सरकारांचे व्यापार चालविण्याची पद्धती.
कलम १६७ राज्यपालांना माहिती सादर करण्याबाबत मुख्यमंत्र्यांची कर्तव्ये
कलम १६८ राज्य विधीमंडळासाठी संविधान.
कलम १६९ राज्यात विधान परिषद स्थापन किंवा नष्ट करणे.
कलम १७० विधानसभेची रचना.
कलम १७१ विधानपरिषदेची रचना
कलम १७२ विधिमंडळ सदनांचा कालावधी.
कलम १७३ विधीमंडळ सदस्य बनण्यासाठीची पात्रता.
कलम १७४ राज्य विधीमंडळाचे सत्र, विधिमंडळ स्थापन व बरखास्त करण्याची तरतूद.
कलम १७५ विधीमंडळाच्या सदनाना संबोधित करणे व सदनाना निरोप पाठविण्याबाबत राज्यपालांचे अधिकार.
कलम १७६ राज्यपालांचे विशेष संबोधन.
कलम १७७ विधीमंडळ सदनाबाबत मंत्री व महाधिवक्ता यांचे अधिकार.
कलम १७८ विधानसभेचे अध्यक्ष आणि उपाध्यक्ष.
कलम १७९ विधानसभा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष यांचा राजीनामा, सुट्ट्या, बडतर्फी याबाबत तरतुदी.
कलम १८० विधानसभा अध्यक्षांच्या अनुपस्थितीत त्यांचे अधिकार व कर्तव्ये निभावण्याबाबत उपाध्यक्ष किंवा इतर सदस्यांचे अधिकार.
कलम १८१ विधानसभा अध्यक्ष किंवा उपाध्यक्ष त्यावेळी सदनाचे अध्यक्षपद भूषवणार नाहीत जेव्हा त्यांच्या बडतर्फीचा ठराव सदनासमोर विचाराधीन असेल.
कलम १८२ विधान परिषदेचे सभापती आणि उपसभापती.
कलम १८३ विधान परिषद सभापती व उपसभापतींचा राजीनामा, सुट्ट्या, बडतर्फी याबाबत तरतुदी.
कलम १८४ विधानपरिषद सभापतींच्या अनुपस्थितीत त्यांचे अधिकार व कर्तव्ये निभावण्याबाबत उपसभापती किंवा इतर सदस्यांचे अधिकार.
कलम १८५ विधानपरिषद सभापती किंवा उपसभापती त्यावेळी सदनाचे सभापतीपद भूषवणार नाहीत जेव्हा त्यांच्या बडतर्फीचा ठराव सदनासमोर विचाराधीन असेल.
कलम १८६ विधानसभा अध्यक्ष व उपाध्यक्ष तसेच विधानपरिषद सभापती व उपसभापती यांचे वेतन व भत्ते.
कलम १८७ विधीमंडळाचे सचिवालय.
कलम १८८ विधीमंडळ सदस्यांनी घ्यावयाची शपथ.
कलम १८९ विधीमंडळ सदनात मतदान, विधीमंडळा सदनांची गणपूर्तता व रिक्तता याबाबत सदनांचे अधिकार.
कलम १९० विधीमंडळातील जागांची रिक्तता.
कलम १९१ विधीमंडळ सदस्यांना अपात्र ठरवण्याची तरतूद.
कलम १९२ विधीमंडळ सदस्यांच्या अपात्रतेबाबत आणि त्याबाबतच्या प्रश्नाबाबत निर्णय घेण्याचे अधिकार.
कलम १९३ एखादा व्यक्ती पात्र नसताना किंवा विधिमंडळ सदस्याला अपात्र ठरविले असताना किंवा निर्वाचित विधिमंडळ सदस्य शपथ घेण्यापूर्वीच विधीमंडळाच्या सदनात बसलेला अथवा मतदान करताना आढळल्यास त्याबाबतीत दंडाची तरतूद.
कलम १९४ विधिमंडळ, विधिमंडळ सदस्य आणि विधिमंडळ समित्या यांचे विशेषाधिकार.
कलम १९५ विधिमंडळ सदस्यांचे वेतन व भत्ते
कलम १९६ विधीमंडळात विधेयक सादर आणि मंजूर करण्याबाबतच्या तरतुदी.
कलम १९७ विधेयकाबाबत विधान परिषदेच्या अधिकारावर बंधने.
कलम १९८ विधी मंडळात धन विधेयक सादर करण्याची विशेष पद्धत
कलम १९९ राज्य धन विधेयकाची व्याख्या
कलम २०० विधीमंडळात विधेयकाला मान्यता देण्याबाबत तरतुदी
कलम २०१ विचार करण्यासाठी विधेयक राखून ठेवण्याबाबत तरतुदी.
कलम २०२ वार्षिक वित्तीय विवरण
कलम २०३ अर्थसंकल्पात विधानसभेतील कार्यपद्धती.
कलम २०४ विनियोजन बिले
कलम २०५ पुरवणी, अतिरिक्त किंवा जादा अनुदान
कलम २०६ खात्यावरील मते, क्रेडिटची मते आणि अपवादात्मक अनुदान
कलम २०७ आर्थिक बिले म्हणून विशेष तरतुदी
कलम २०८ कार्यपद्धती नियम
कलम २०९ वित्तीय व्यवसायाशी संबंधित राज्याच्या विधानमंडळातील कार्यपद्धतीचा नियमन.
कलम २१० विधानसभेत भाषा वापरली जाईल.
कलम २११ विधानसभेतील चर्चेवर प्रतिबंध.
कलम २१२ विधानसभेची कार्यवाही करण्यास चौकशी करणे नाही.
कलम २१३ विधानमंडळच्या मधल्या काळात अध्यादेश प्रस्थापित करण्यासाठी राज्यपालाचा अधिकार.
कलम 214 राज्यांसाठी उच्च न्यायालये.
215 उच्च न्यायालये रेकॉर्ड करण्याचे न्यायालय असणार.
216 उच्च न्यायालयांचे संविधान
217 उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या पदावर नियुक्ती व नियम.
218 सर्वोच्च न्यायालयाने उच्च न्यायालयांशी संबंधित काही तरतुदींचा वापर करणे.
219 उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांनी शपथ किंवा प्रतिज्ञा.
220 स्थायी न्यायाधीश झाल्यानंतर प्रथेनुसार प्रतिबंध
221 न्यायाधीशांचे वेतन, इ.
222 एका उच्च न्यायालयातून दुसर्या एका न्यायाधीशापैकी एक हस्तांतरण.
223 मुख्य न्यायमूर्तींची नेमणूक
224 अतिरिक्त आणि अभिनया न्यायाधीशांची नेमणूक.
224 अ उच्च न्यायालयांच्या बैठकीत निवृत्त न्यायाधीशांची नेमणूक.
225 सध्याच्या उच्च न्यायालयांच्या अधिकारक्षेत्रात.
226 ठराविक सुनावणी जारी करण्याचे उच्च न्यायालय
226 अ [निरसन ..]
227 उच्च न्यायालयाने सर्व न्यायालयांमध्ये अधिका-यावर देखरेख ठेवण्याची शक्ती.
228 काही प्रकरणांची उच्च न्यायालयाकडे हस्तांतरित करणे.
228 अ [निरसन.]
229 अधिकारी आणि नोकर आणि उच्च न्यायालयातील खर्च
230 केंद्रशासित प्रदेशांना उच्च न्यायालयांचे अधिकारक्षेत्र विस्तारित करणे.
231 दोन किंवा अधिक राज्यांसाठी समान उच्च न्यायालयाची स्थापना.
कलम 233 जिल्हा न्यायाधीशांची नेमणूक.
233ए काही जिल्हा न्यायाधीशांच्या वितरणाची आणि निकालाची मान्यता, इत्यादी.
234 न्यायालयीन सेवा जिल्हा न्यायाधीशांव्यतिरिक्त इतर व्यक्तींची भरती.
235 कनिष्ठ कोर्टावर नियंत्रण ठेवा
236 हस्तक्षेप
237 मॅजिस्ट्रेटच्या काही वर्ग किंवा वर्गांना या प्रकरणातील तरतुदींचा वापर करणे
२३८ निरसन
कलम 239 केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासन.
239ए स्थानिक विधानमंडळ किंवा मंत्रिमंडळ तयार करणे किंवा काही विशिष्ट शासकीय राज्यांसाठी
239ए दिल्ली संदर्भात विशेष तरतुदी
239एए घटनात्मक यंत्रणा अपयशी ठरल्यास तरतूद.
239AB विधानमंडळच्या मधल्या काळात अध्यादेश प्रस्थापित करण्यासाठी प्रशासक शक्ती.
240 विशिष्ट केंद्रशासित प्रदेशांकरिता नियम बनविण्यासाठी राष्ट्रपतींचे सामर्थ्य.
241 केंद्रशासित प्रदेशांसाठी उच्च न्यायालये.
242 [निरसन.]
कलम 243 व्याख्या
243 ग्राम सभा
243 पंचायतींचे संविधान
243 पंचायतींची रचना.
243 जागा आरक्षण
243 पंचायतींचा कालावधी इ.
243 सदस्यत्वासाठी अपात्रता.
243 पंचायतींचे अधिकार आणि जबाबदार्या.
243 पंचायतींच्या माध्यमातून कर लादण्याचे अधिकार आणि निधी.
243  वित्तीय स्थितीचे पुनरावलोकन करण्यासाठी वित्त आयोगाची रचना.
243 पचायत लेखापरीक्षणांचे लेखापरीक्षण.
243 पंचायतींच्या निवडणुका
243 केंद्रशासित प्रदेशांना अर्ज
243 विशिष्ट भागांवर अर्ज न करणे भाग.
243 विद्यमान कायदे आणि पंचायतींची पुनर्रचना.
243 निवडणुकीच्या बाबींमधील न्यायालयात हस्तक्षेप करण्यासाठी बार

 

3 thoughts on “भारतीय राज्यघटना : कलमांची यादी ”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *