भारतातील जिवावरण राखीव क्षेत्र (List of Biosphere Reserves in India)

  अ.क्र. जिवावरण राखीव स्थापना क्षेत्रफळ – कोर / बुफ्फर/संक्रमण (Km2मध्ये ) राज्य 1 निलगिरी 01.09.1986 5520 (कोर 1240 & बफर  4280) तमिळनाडू, केरळ, कर्नाटक 2 नंदा देवी 18.01.1988 5860.69 (कोर 712.12, बफर  5,148.570) & […]

राष्ट्रीय लोकसंख्या धोरण

पार्श्वभूमी :- १९३८ साली राष्ट्रीय नियोजन समितीच्या हाताखाली एक लोकसंख्याविषयक उपसमिती नेमण्यात आली होती. त्या समितीने १९४० साली राज्याने कुटुंब नियोजन व कल्याणकारी धोरणे यावर भर द्यावा, असा ठराव केला होता. कुटुंब नियोजनावर भर देणारा […]

भारताची जनगणना 2011

२०११ ची गणना सलग १५ वी आणि स्वातंत्र्‍यानंतरची सातवी. पहिली जनगणना १८७२ मध्ये लॉर्ड मेयोने केली. १८८१ पासून नियमितपणे जागणना. भोर समितीच्या सूचनेनुसार जनगणनेची संपूर्ण जबाबदारी केंद्राने घेतली. जनगणना कायदा १९४८. जनगणना आयुक्त गृहमंत्रालयाअंतर्गत जनगणनेचे […]

महाराष्ट्रचा भूगोल: पठरी प्रदेश

महाराष्ट्र पठार हे भेगीय ज्वालामुखीचे उदाहरण आहे. निर्मिती- भ्रंशमुलक उद्रेक होऊन लाव्हारसच्या संचयाने. महाराष्ट्रचा 86% भाग दख्खनच्या पठाराने व्यापला आहे. पठाराची पूर्व-पश्चिम लांबी – 750 किमी पठाराची उत्तर-दक्षिण लांबी – 700 किमी सर्वसामान्य ऊंची – […]

चक्रीवादळांची निर्मिती काशी होते?

चक्रीवादळे नेमकी कशी तयार होतात, त्यांना नावे कशी मिळतात, भारताच्या पूर्व किनाऱ्यावरच सर्वाधिक चक्रीवादळे का निर्माण होतात, याचा वेध… चक्रीवादळाची निर्मिती कशी होते? समुद्रात एका कमी दाबाच्या प्रदेशाभोवती चोहोबाजूंनी येणाऱ्या वाऱ्यांमुळे वादळ तयार होते. वातावरणातील […]